Kurumlarda ortaya çıkan sorunlar çoğu zaman tekil problemler değildir;
sistemin ürettiği sonuçlardır.
Bu nedenle strateji, yalnızca hedef belirlemek veya plan hazırlamak değil,
bu hedefleri üreten yapıyı anlamakla başlar.
Özellikle üniversiteler, büyük ölçekli şirketler ve çok katmanlı organizasyonlarda
sorunlar çoğu zaman süreçlerden değil, sistem yapısından kaynaklanır.
Bu yapılar; karar mekanizmaları, bilgi akışları, geri besleme döngüleri
ve zaman içindeki etkileşimler üzerinden davranış üretir.
Stratejik planlar çoğu zaman hedefler, göstergeler ve faaliyetler üzerinden kurgulanır.
Ancak bu yapı, sistemin nasıl çalıştığını değil, yalnızca ne yapılmak istendiğini tanımlar.
Bu nedenle çoğu kurumda:
Hedefler ile sistem yapısı arasındaki ilişki kurulmaz
Geri besleme mekanizmaları dikkate alınmaz
Zaman gecikmeleri ve etkileşimler göz ardı edilir
Planlar uygulanabilir değil, tanımlayıcı dokümanlar olarak kalır
Sistemik Strateji Tasarımı kapsamında stratejik planlar, yalnızca hedefler üzerinden değil, bu hedeflerin hangi sistem yapısı altında üretilebileceği üzerinden ele alınır.
Sistem düşüncesi, bir kurumu tek tek parçalardan değil,
bu parçalar arasındaki ilişkiler ve etkileşimler üzerinden anlamayı sağlayan bir bakış açısıdır.
Sistem dinamikleri ise bu bakış açısını bir adım ileri taşıyarak,
bu ilişkilerin zaman içinde nasıl davranışlar ürettiğini analiz etmeyi mümkün kılan bir yöntemdir.
Bu yaklaşımda:
Sonuçlar tek başına değerlendirilmez
Bu sonuçları üreten yapı analiz edilir
Davranışların zaman içinde nasıl tekrar ettiği incelenir
Kararların sistem içinde nasıl etkiler oluşturduğu ortaya konur
Gerekli durumlarda simülasyonlarla olası sonuçlar gözlemlenir
Amaç, görünen durumu açıklamak değil, o durumu üreten mekanizmayı görünür hale getirmektir.
Kullanılan Yaklaşım ve Araçlar
Sistem dinamikleri çalışmaları yalnızca kavramsal bir değerlendirme değil, aynı zamanda analitik ve modelleme temelli bir süreçtir.
Analitik ve modelleme araçları:
Neden-sonuç ilişkilerini ortaya koyan geri besleme yapıları analiz edilir
Kurum içindeki etkileşimler nedensel döngü diyagramları (CLD) ile görünür hale getirilir
Sistem davranışını açıklayan stok-akış yapıları değerlendirilir
Zaman gecikmeleri ve birikimli etkiler analiz edilir
Sistemde ortaya çıkan ve tekrar eden sorunlar (sistem arketipleri) belirlenir
Duyarlılık analizleri, simülasyonlar, senaryolar test edilir
Bu araçlar sayesinde, yalnızca mevcut durum değil, alınan kararların zaman içinde nasıl sonuçlar üreteceği de öngörülebilir hale gelir.
Bu çalışma kapsamında:
Mevcut stratejik planların sistem düzeyinde ne tür davranışlar ürettiği ortaya konur
Kurumun yönelimi netleştirilir
Mevcut yapının, bu yönelimi destekleyip desteklemediği analiz edilir
Kurumun yönelimine uygun, çalışabilir bir sistem yapısı tanımlanır
Mevcut yapı ile hedeflenen yapı arasındaki yapısal uyumsuzluklar belirlenir
Strateji, hedeflerden değil bu yapısal uyumsuzluklardan hareketle yeniden kurgulanır
Sistem davranışı zaman içinde izlenir ve geri besleme ile geliştirilir
Amaç, stratejik plan oluşturmak değil, kurumun sürdürülebilir biçimde çalışmasını sağlayacak sistemi kurmak ve bu sistemi öğrenen bir yapıya dönüştürmektir.
Bu alanda çalışma yürütmek isterseniz iletişime geçebilirsiniz.