Ulusal Araştırma ve Politika Geliştirme Önerisi

Türkiye'de Şirket Kapanmalarının Ekonomik Etkilerinin Analizi ve İşletmelerin Sürdürülebilirliğine Yönelik Politika Önerilerinin Geliştirilmesi

Araştırmanın Gerekçesi

İnsan yaşamında sağlıklı bir bireyin temelleri doğumla değil, gebelik sürecinde atılmaktadır. Anne adayının gebelik öncesi ve gebelik sürecindeki sağlık durumu, beslenmesi, yaşam koşulları ve düzenli sağlık kontrolleri, doğacak çocuğun sağlıklı gelişimi açısından kritik önem taşımaktadır. Bu nedenle modern sağlık sistemleri, yalnızca hastalıkların tedavisine değil, sağlıklı gebelik sürecinin oluşturulmasına ve olası risklerin doğum öncesinde belirlenmesine de büyük önem vermektedir.

Nasıl ki sağlıklı bir bebeğin dünyaya gelmesi yalnızca doğum anına değil, gebelik sürecinde yapılan hazırlıklara bağlıysa; sürdürülebilir ve sağlıklı bir işletmenin temelleri de şirket kurulduktan sonra değil, kuruluş öncesinde atılmaktadır. İş fikrinin ekonomik açıdan değerlendirilmesi, fizibilite çalışmalarının yapılması, finansal planlamanın oluşturulması, pazar analizlerinin gerçekleştirilmesi ve girişimcinin işletme yönetimine ilişkin temel bilgi ve yetkinliklere sahip olması, işletmenin sağlıklı bir yapıyla faaliyete başlayabilmesi için kuruluş öncesinde değerlendirilmesi gereken temel unsurlardır. Kuruluş aşamasındaki hazırlık eksiklikleri ise ilerleyen dönemlerde finansal, yönetsel ve operasyonel sorunlara dönüşebilmektedir.

Türkiye'de her yıl binlerce işletme çeşitli nedenlerle faaliyetlerini sonlandırmaktadır. Ancak şirket kapanmaları çoğunlukla yalnızca ticaret sicili kayıtlarında yer alan istatistiksel veriler olarak değerlendirilmekte; bu kapanışların kamu maliyesi, istihdam, finans sektörü, tedarik zinciri, yatırım ortamı ve genel ekonomi üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri bütüncül bir yaklaşımla ortaya konulamamaktadır. Oysa her işletme yalnızca mal veya hizmet üreten bir ekonomik birim değil; çalışanları, müşterileri, tedarikçileri, finans kuruluşları ve kamu kurumları ile sürekli etkileşim içerisinde bulunan bir ekonomik sistemin parçasıdır. Bu nedenle tek bir işletmenin faaliyetini sonlandırması, yalnızca işletme sahiplerini değil, çok sayıda paydaşı ve ekonomik sistemi farklı düzeylerde etkileyen zincirleme sonuçlar doğurmaktadır.

Uygulamada, birçok girişimcinin kendi teknik veya mesleki alanında yeterli bilgi ve deneyime sahip olmasına rağmen, işletmesini sürdürülebilir şekilde yönetebilmek için gerekli yönetsel bilgi ve becerilere sahip olmadan ticari faaliyete başladığı gözlemlenmektedir. Bu durum, teknik yeterlilik ile işletmecilik yeterliliğinin aynı kavramlar olmadığını göstermektedir. Bir alanda uzman olmak, o alan üzerine kurulan işletmenin sürdürülebilir şekilde yönetilebilmesi için tek başına yeterli olmayabilmektedir. Mevcut şirket kuruluş sistemi ise ağırlıklı olarak hukuki ve idari yükümlülüklerin yerine getirilmesine odaklanmakta; işletmenin sürdürülebilirliğini etkileyebilecek kuruluş öncesi hazırlık düzeyini ve yönetsel yeterlilikleri sistematik olarak değerlendirmemektedir.

Bu araştırma önerisi, şirket kapanmalarının ekonomik etkilerini bilimsel yöntemlerle ortaya koymanın yanı sıra, kuruluş öncesi hazırlık süreçleri ve girişimcilik yeterliliklerinin işletmelerin sürdürülebilirliği üzerindeki rolünü değerlendirmeyi ve elde edilecek bulgular doğrultusunda politika önerileri geliştirmeyi amaçlamaktadır.

Araştırmanın Kapsamı

Araştırmanın aşağıdaki çalışma paketleri çerçevesinde yürütülmesi önerilmektedir:

• Türkiye'de faaliyet gösteren şirket kapanışlarının incelenmesi,

• Şirket kapanmalarının kamu maliyesi üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi,

• İstihdam üzerindeki etkilerin analiz edilmesi,

• Finans sektörü üzerindeki etkilerin incelenmesi,

• Tedarik zincirine etkilerin değerlendirilmesi,

• Yerel ve ulusal ekonomi üzerindeki etkilerin analiz edilmesi,

• Şirket kuruluş sisteminin değerlendirilmesi

• Girişimcilik yeterliliklerine ilişkin mevcut uygulamaların incelenmesi,

• Uluslararası uygulamaların karşılaştırılması,

• Elde edilen bulgular doğrultusunda politika önerilerinin geliştirilmesi

Sonuç

Bu araştırma önerisi, şirket kapanmalarının ekonomik etkilerinin bilimsel yöntemlerle ortaya konulmasını ve elde edilecek bulgular doğrultusunda işletmelerin sürdürülebilirliğini artırmaya yönelik politika önerilerinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Araştırma sonucunda elde edilecek bulguların, şirket kuruluş süreçlerinin yeniden değerlendirilmesine ve girişimcilik yeterliliklerinin geliştirilmesine yönelik politika çalışmalarına bilimsel bir temel oluşturması beklenmektedir.

Bununla birlikte, geliştirilecek politika önerilerinin uygulanabilirliği ve etkinliği ancak pilot uygulamalarla değerlendirilebilir. Bu nedenle, araştırmanın tamamlanmasının ardından uygun görülecek sektörlerde veya bölgelerde pilot uygulamaların planlanması, uygulanması ve sonuçlarının izlenmesine yönelik ayrı bir proje yürütülmesi önerilmektedir. Pilot uygulamalardan elde edilecek bulgular doğrultusunda gerçekleştirilecek etki analizleri, politika önerilerinin geliştirilmesine ve ulusal ölçekte uygulanabilirliğinin değerlendirilmesine katkı sağlayacaktır.

Bu araştırma önerisinin, şirket kapanmalarının ekonomik etkilerinin daha sağlıklı anlaşılmasına, veri temelli politika geliştirme süreçlerinin güçlendirilmesine ve bu alanda yürütülebilecek sonraki araştırma ve uygulama projelerine başlangıç oluşturması beklenmektedir.